Marcin Wilkowski

Wikipedia ma dziś ćwierć wieku i jest częścią niewielkiego zbioru projektów internetowych, które przetrwały kilka epok technologicznych. Od początku była nie tylko encyklopedią, lecz także eksperymentem oddolnej i masowej produkcji wiedzy. Dziś jest jednym z najczęściej wykorzystywanych zasobów w badaniach i podstawowym źródłem treści do trenowania modeli sztucznej inteligencji. Setki artykułów naukowych analizują ją jako system społeczny, korpus językowy i infrastrukturę wiedzy. Zapraszam do lektury pierwszej notki z urodzinowego cyklu prezentującego ciekawe teksty naukowe poświęcone Wikipedii.... Czytaj dalej

Mozilla ulega presji Doliny Krzemowej, open source umożliwia wielkim firmom przerzucanie odpowiedzialności za utrzymanie kodu na zewnątrz, a generatywna „sztuczna inteligencja” jest wykorzystywana do neutralizowania zobowiązań licencyjnych wobec kodu i treści kulturowych. Czy w 2026 roku można mieć jeszcze nadzieję? Rozmowa z Michałem "ryśkiem" Woźniakiem, specjalistą ds. bezpieczeństwa informacji, administratorem sieci i aktywistą w zakresie praw cyfrowych.... Czytaj dalej

Już 27 stycznia startuje seria webinariów poświęcona danym dziedzictwa. Pokażemy, że zbiory cyfrowe to nie tylko skany, ale też metadane, warstwy tekstowe i dane wyliczane z obrazów. 3 lutego porozmawiamy o podstawach projektowania, wytwarzania i wykorzystywania danych oraz o tym, dlaczego nie istnieje coś takiego jak "dane surowe”. Cykl zamknie 17 lutego spotkanie o zastosowaniach "sztucznej inteligencji" w pracy ze zdigitalizowanymi zbiorami, od analizy tekstów po narzędzia generatywne i tworzenie wizualizacji. Webinaria organizowane są przez Fundację Kórnicką, wspierającą bloga od pierwszych miesięcy jego istnienia.... Czytaj dalej

Wykazujemy tendencję do oceniania poezji AI jako lepszej i bardziej zrozumiałej niż ludzka, dopóki nie dowiemy się (lub nie zaczniemy tego podejrzewać), że wiersz jest maszynowego pochodzenia - wtedy ocena gwałtownie spada. Lepsze oceny dla generatywnej poezji wbrew pozorom nie świadczą o niej najlepiej. Jak to można uzasadnić?... Czytaj dalej

Domena publiczna przez dekady była postrzegana głównie jako zbiór utworów, do których wygasły prawa majątkowe. W obliczu zalewu generatywnych treści coraz wyraźniej potrzebujemy afirmatywnej definicji, która nada jej nowe wartości i znaczenie. Domena publiczna jako wspólna własność oraz przestrzeń schronienia dla twórczości? Takie koncepcje pojawiły się już na początku lat 80. i dziś stają się bardzo aktualne.... Czytaj dalej

Setki zdjęć i filmów z Wigilii i sylwestra 2025 roku niewiele ma wspólnego z fotografiami sprzed kilkudziesięciu lat, które być może niedawno wyjmowaliśmy z albumu albo pudełka po butach i oglądaliśmy pod choinką w rodzinnym gronie. Nie chodzi przy tym o treść tych fotografii i nagrań, lecz o sposób, w jaki powstają i jak z nich korzystamy. Kluczem do opisania tej różnicy jest uświadomienie sobie, jaka zmiana zaszła w naszym rozumieniu archiwum.... Czytaj dalej

Jedną z cech opisujących poszczególne duże modele językowe jest tzw. knowledge cutoff, czyli punkt w czasie, po którym model nie jest już trenowany na aktualnych danych. Granica wiedzy dla większości dużych modeli to zazwyczaj kilka ostatnich lat. A gdyby tak przesunąć ten punkt bardzo daleko w przeszłość i ustawić go na 1946, 1915, a nawet 1875 rok?... Czytaj dalej

Nawet jeśli biblioteki, archiwa i muzea cyfrowe udostępniają zdigitalizowane zbiory z domeny publicznej, mają prawo ograniczać dostęp do nich dla scraperów, gromadzących dane do trenowania modeli AI - to wnioski z raportu opublikowanego niedawno przez Fundację Europeana.... Czytaj dalej

Slop to niskiej jakości, masowe i monotonne wytwory AI. Kojarzymy je głównie z męczącymi grafikami, zalewającymi media społecznościowe i portale. Jednak slop może mieć też postać tekstową i wyrażać się w całych tekstach lub infekować ich fragmenty. Jak w takim przypadku go rozpoznawać?... Czytaj dalej

Jednym z głównych globalnych trendów w muzealnictwie jest dążenie do połączenia rozproszonych baz danych i stworzenia spójnej przestrzeni naukowej dla dzieł sztuki i obiektów dziedzictwa. Idea mikrointernetu artefaktów, oparta na stałych identyfikatorach (linked data), ma wspierać tradycyjne katalogowanie i ułatwić badania interdyscyplinarne, gwarantując trwałość relacji między obiektami. W muzeach dyskutuje się też o ochronie obiektów born digital, które już pojawiają się w kolekcjach. Rozmowa z Marcinem Mondzelewskim, muzealnikiem, członkiem ICOM Polska oraz Polskiego Stowarzyszenia Inwentaryzatorów Muzealnych.... Czytaj dalej