Uruchomienie bloga zostało sfinansowane przez społeczność ❤️
Możesz wspierać jego istnienie przez Patronite i Suppi.

Marcin Wilkowski

jestem historykiem i programistą, pracuję w Centrum Kompetencji Cyfrowych UW. Prowadzę zajęcia z metod cyfrowych na historii i dziennikarstwie. Interesuję się humanistyką cyfrową, archiwistyką Webu i innowacjami cyfrowymi w sektorze kultury. Mam doktorat z historii wczesnego polskiego internetu (1996-2001). Eksperymenty, melancholia i sceptycyzm. Tu jest moja strona domowa.

Praca z generatywną AI w obszarze dziedzictwa: pragmatyczne zadowolenie zamiast precyzji

Praca z generatywną AI w obszarze dziedzictwa: pragmatyczne zadowolenie zamiast precyzji
Wykorzystywanie generatywnej sztucznej inteligencji do pracy z wizerunkami dziedzictwa kulturowego może zwiększać zapotrzebowanie na specjalistyczną wiedzę i wymuszać dodatkowy nakład pracy. Osoby korzystające z AI w tej dziedzinie muszą nieustannie balansować między wydajnością swoich działań a jakością i rzetelnością uzyskiwanych efektów. Takie są wnioski z warsztatów, poświęconych generowaniu wizerunków zabytków chińskiej kultury Dunhuang.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 7 minut

W obronie czytania [Naomi Baron, Reader Bot: What Happens When AI Reads and Why It Matters, Stanford University Press, 2026]

W obronie czytania [Naomi Baron, Reader Bot: What Happens When AI Reads and Why It Matters, Stanford University Press, 2026]
Żołnierze na plaży Omaha, którzy ukryci przed ostrzałem u podstaw klifów sięgają po książki, czekając na pomoc, to jeden z bardziej zaskakujących obrazów historii czytania. W książce Naomi S. Baron ta scena pojawia się jako punkt odniesienia, pokazujący siłę lektury. Ale czy wobec gwałtownego rozwoju czytania zapośredniczonego przez AI takie obrazy mają jeszcze siłę argumentu? Co tracimy, delegując lekturę na maszyny?... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 7 minut

Myślał przez 12 sekund… “Wyborcza” zupełnie na serio opublikowała rozmowę z ChatGPT

Myślał przez 12 sekund… “Wyborcza” zupełnie na serio opublikowała rozmowę z ChatGPT
Entuzjastyczne reakcje na mówiącą maszynę Wolfganga von Kempelena z końca XVIII w. pokazują, że techniczne ograniczenia urządzenia nie przeszkadzają w przypisywaniu mu zaawansowanych zdolności poznawczych, a nawet emocji. Niedawny artykuł z "Gazety Wyborczej" powiela ten ten schemat, pokazując ChatGPT jako aktywnego uczestnika dialogu, zdolnego do formułowania sądów na swój temat, a nawet rozważania złożoności ludzkiej inteligencji. Publikowanie w prasie rozmów z chatbotami jest jednak niczym innym jak przerzucaniem kosztów poznawczych na własnych czytelników.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 8 minut

Maszynowo generowane wizerunki to obrazy hipotetyczne

Maszynowo generowane wizerunki to obrazy hipotetyczne
Zbyt często przypisujemy modelom generatywnym kreatywność, intencję i zdolność inspirowania się ludzką twórczością. Szczególnie łatwe jest to w przypadku maszynowo generowanych obrazów, z miesiąca na miesiąc coraz bardziej atrakcyjnych i coraz wyższej jakości. Takie wizerunki to jednak wyłącznie hipotezy zbudowane na ograniczonych i sformatowanych danych wizualnych, losowe infografiki na temat tych danych.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 9 minut

Humanistyczne prowokacje wobec AI

Humanistyczne prowokacje wobec AI
W opowieściach o sztucznej inteligencji, kultura i dziedzictwo to jednorodny, zamknięty, stabilny i darmowy zasób, czekający na przetworzenie tak jak ropa naftowa albo węgiel. Te błędne wizje łatwo kwestionować za pomocą zestawu prowokacji, inspirowanych krytyką jednego z wcześniejszych przełomów technologicznych, jakim miało być Big Data.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 9 minut

Stylometryczne cechy tekstów generowanych maszynowo

Stylometryczne cechy tekstów generowanych maszynowo
Rozpoznawanie tekstów generowanych maszynowo to niełatwa sprawa, szczególnie w przypadku automatycznego parafrazowania ludzkich tekstów. Badacze i badaczki z Uniwersytetu Jagiellońskiego w swoim eksperymencie sprawdzili efektywność stylometrii w tym zadaniu. Ich metoda wydaje się bardzo obiecująca.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 7 minut

25 badań na 25-lecie Wikipedii [cz. III]

25 badań na 25-lecie Wikipedii [cz. III]
Jak "fakty wikipedyczne" kształtują narracje literackie, czy agenty AI mogą nieustannie rozwijać encyklopedię i dlaczego - przynajmniej według niektórych - społeczność naukowa zdradziła Wikipedię? Zapraszamy do lektury kolejnego przeglądu tekstów naukowych z okazji 25-lecia Wikipedii.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 8 minut

Etyczna AI, która się nie opłaca? Przypadek platformy Tess

Etyczna AI, która się nie opłaca? Przypadek platformy Tess
Jednym z najważniejszych problemów związanych z AI są prawa i interesy twórców, którym zagraża łatwość i niski koszt replikowania stylu ich prac. Duże komercyjne modele powstają na bazie autorskich treści, zazwyczaj bez uzyskiwania odpowiednich licencji i zgód. Platforma Tess była próbą pogodzenia interesów twórców z logiką rynku AI, niestety nie tylko wątpliwą prawnie, ale też w pewien sposób legitymizującą masowe wykorzystywanie twórczości w procesie trenowania wizualnych modeli generatywnych.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 7 minut

Generować wizualne slopy, żeby lepiej opisywać dzieła sztuki

Generować wizualne slopy, żeby lepiej opisywać dzieła sztuki
Slopy, niskiej jakości wytwory sztucznej inteligencji, są źródłem wielu problemów: zmęczenia estetycznego, scamów w mediach społecznościowych, rosnącego śladu ekologicznego i kosztów obliczeniowych (“dlatego nie stać cię na więcej RAM-u”). Trudno wyobrazić sobie, żeby mogły mieć jakąkolwiek wartość. A jednak.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 7 minut

Rozpoznawanie tekstów AI: pięć grup cech zamiast jednego wskaźnika

Rozpoznawanie tekstów AI: pięć grup cech zamiast jednego wskaźnika
Student przesyła podejrzaną pracę zaliczeniową, a znana dziennikarka–celebrytka w krótkim czasie publikuje kolejną książkę, której temat wymaga zaawansowanego researchu. Pojawiają się podejrzenia, że to wszystko może być możliwe tylko dzięki zastosowaniu sztucznej inteligencji, jednak trudno to jednoznacznie udowodnić. Kolejne badania dotyczące cech tekstów wytwarzanych maszynowo sugerują, że nie pojawi się jedna, uniwersalnie skuteczna i automatyczna metoda wykrywania tego typu treści. Zamiast tego analizować należy poszczególne warstwy tekstu.... Czytaj dalej
— Ten artykuł przeczytasz w 9 minut