Marcin Wilkowski

Analiza na reprezentatywnym zbiorze 50 tys. anglojęzycznych ebooków z oferty Amazona ujawniła, że w 2025 roku ponad 60 proc. z nich tworzonych / generowanych było z wykorzystaniem dużych modeli językowych. Chociaż dzięki "AI" rośnie liczba nowych książek, ich jakość spada, a publikacje identyfikowane jako (współ)tworzone maszynowo przyciągają znacznie mniej czytelników i mają niższe oceny niż książki napisane przez ludzi.... Czytaj dalej

Czy duże modele językowe mogą służyć jako generatory treści reprezentujących kultury, społeczności i okresy historyczne, dla których nie mamy dużych zbiorów oryginalnych źródeł, i to dzięki umiejętnemu wykorzystaniu ich ograniczeń?... Czytaj dalej

W pierwszej naszej audycji rozmawiamy o tym, jak Richard Dawkins odkrył świadomość w Claude. Wspominamy memetykę i biologiczne / technologiczne interpretacje kultury i społeczeństwa. Zauważamy, że łatwiej jest szukać świadomości w "AI", która posługuje się językiem naturalnym niż takiej, która gra w szachy albo składa białka. Narzekamy na spłaszczanie problemów badanych w naukach humanistycznych i społecznych przez fanów "nowych technologii".... Czytaj dalej

Duże modele językowe trenowane są na współczesnych danych, dlatego “wiedza” zamknięta w wagach i prawdopodobieństwach kolejnych tokenów może być w miarę aktualna. Istnieje jednak kategoria modeli, w których data odcięcia wiedzy przesuwana jest głęboko w przeszłość. Jakie są zalety i ograniczenia takich modeli?... Czytaj dalej

W kolejnej edycji przeglądu tekstów naukowych o Wikipedii przeczytać można o trudnościach w wykrywaniu maszynowych edycji haseł, procesie definiowania gatunków muzycznych w dyskusjach między edytorami i edytorkami, metodach mierzenia "cyfrowego śladu" zbiorów muzealnych w Wikipedii oraz podejściu autorek i autorów tekstów naukowych do cytowań ich prac w treści haseł.... Czytaj dalej

Wykorzystywanie generatywnej sztucznej inteligencji do pracy z wizerunkami dziedzictwa kulturowego może zwiększać zapotrzebowanie na specjalistyczną wiedzę i wymuszać dodatkowy nakład pracy. Osoby korzystające z AI w tej dziedzinie muszą nieustannie balansować między wydajnością swoich działań a jakością i rzetelnością uzyskiwanych efektów. Takie są wnioski z warsztatów, poświęconych generowaniu wizerunków zabytków chińskiej kultury Dunhuang.... Czytaj dalej

Żołnierze na plaży Omaha, którzy ukryci przed ostrzałem u podstaw klifów sięgają po książki, czekając na pomoc, to jeden z bardziej zaskakujących obrazów historii czytania. W książce Naomi S. Baron ta scena pojawia się jako punkt odniesienia, pokazujący siłę lektury. Ale czy wobec gwałtownego rozwoju czytania zapośredniczonego przez AI takie obrazy mają jeszcze siłę argumentu? Co tracimy, delegując lekturę na maszyny?... Czytaj dalej

Entuzjastyczne reakcje na mówiącą maszynę Wolfganga von Kempelena z końca XVIII w. pokazują, że techniczne ograniczenia urządzenia nie przeszkadzają w przypisywaniu mu zaawansowanych zdolności poznawczych, a nawet emocji. Niedawny artykuł z "Gazety Wyborczej" powiela ten ten schemat, pokazując ChatGPT jako aktywnego uczestnika dialogu, zdolnego do formułowania sądów na swój temat, a nawet rozważania złożoności ludzkiej inteligencji. Publikowanie w prasie rozmów z chatbotami jest jednak niczym innym jak przerzucaniem kosztów poznawczych na własnych czytelników.... Czytaj dalej

Zbyt często przypisujemy modelom generatywnym kreatywność, intencję i zdolność inspirowania się ludzką twórczością. Szczególnie łatwe jest to w przypadku maszynowo generowanych obrazów, z miesiąca na miesiąc coraz bardziej atrakcyjnych i coraz wyższej jakości. Takie wizerunki to jednak wyłącznie hipotezy zbudowane na ograniczonych i sformatowanych danych wizualnych, losowe infografiki na temat tych danych.... Czytaj dalej

W opowieściach o sztucznej inteligencji, kultura i dziedzictwo to jednorodny, zamknięty, stabilny i darmowy zasób, czekający na przetworzenie tak jak ropa naftowa albo węgiel. Te błędne wizje łatwo kwestionować za pomocą zestawu prowokacji, inspirowanych krytyką jednego z wcześniejszych przełomów technologicznych, jakim miało być Big Data.... Czytaj dalej