2025-12

Setki zdjęć i filmów z Wigilii i sylwestra 2025 roku niewiele ma wspólnego z fotografiami sprzed kilkudziesięciu lat, które być może niedawno wyjmowaliśmy z albumu albo pudełka po butach i oglądaliśmy pod choinką w rodzinnym gronie. Nie chodzi przy tym o treść tych fotografii i nagrań, lecz o sposób, w jaki powstają i jak z nich korzystamy. Kluczem do opisania tej różnicy jest uświadomienie sobie, jaka zmiana zaszła w naszym rozumieniu archiwum.... Czytaj dalej

Jedną z cech opisujących poszczególne duże modele językowe jest tzw. knowledge cutoff, czyli punkt w czasie, po którym model nie jest już trenowany na aktualnych danych. Granica wiedzy dla większości dużych modeli to zazwyczaj kilka ostatnich lat. A gdyby tak przesunąć ten punkt bardzo daleko w przeszłość i ustawić go na 1946, 1915, a nawet 1875 rok?... Czytaj dalej

Fotografia z okładki “Time” w jednym ujęciu streszcza główny problem dyskusji o sztucznej inteligencji. Proponuje się nam wizję bezkosztowej rewolucji technologicznej, napędzanej zdolnościami garstki wizjonerów, ale za tą wizją stoi system niewidzialnej pracy i eksploatacji twórczości, z którego wartość czerpią nieliczni.... Czytaj dalej

Nawet jeśli biblioteki, archiwa i muzea cyfrowe udostępniają zdigitalizowane zbiory z domeny publicznej, mają prawo ograniczać dostęp do nich dla scraperów, gromadzących dane do trenowania modeli AI - to wnioski z raportu opublikowanego niedawno przez Fundację Europeana.... Czytaj dalej

Z dużym zaciekawieniem zapoznałem się z przedrukowanym w Onecie tekstem pod tytułem Czy jest miejsce dla ludzi w dobie AI? autorstwa dr. Ronalda Zarzyckiego, wicedyrektora Instytutu Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza.... Czytaj dalej

Slop to niskiej jakości, masowe i monotonne wytwory AI. Kojarzymy je głównie z męczącymi grafikami, zalewającymi media społecznościowe i portale. Jednak slop może mieć też postać tekstową i wyrażać się w całych tekstach lub infekować ich fragmenty. Jak w takim przypadku go rozpoznawać?... Czytaj dalej

Jednym z głównych globalnych trendów w muzealnictwie jest dążenie do połączenia rozproszonych baz danych i stworzenia spójnej przestrzeni naukowej dla dzieł sztuki i obiektów dziedzictwa. Idea mikrointernetu artefaktów, oparta na stałych identyfikatorach (linked data), ma wspierać tradycyjne katalogowanie i ułatwić badania interdyscyplinarne, gwarantując trwałość relacji między obiektami. W muzeach dyskutuje się też o ochronie obiektów born digital, które już pojawiają się w kolekcjach. Rozmowa z Marcinem Mondzelewskim, muzealnikiem, członkiem ICOM Polska oraz Polskiego Stowarzyszenia Inwentaryzatorów Muzealnych.... Czytaj dalej

Yann LeCun tłumaczył w 2018 r., że dzięki AI Facebook zna nasz gust, a wielu dziennikarzy pisało o tym z zachwytem. Z dzisiejszej perspektywy brzmi to słodko i naiwnie. Po latach afer i wobec potężnego kryzysu zaufania wobec platform społecznościowych nie ma już powrotu do takiej opowieści. Nie znaczy to jednak, że LeCun odchodząc z Facebooka zakwestionował ją całkowicie. Okazuje się, że tworzenie wizji "nowego renesansu", który ma nastąpić dzięki sztucznej inteligencji, opłaca się nie tylko "ojcom chrzestnym AI", ale także mediom, które dzięki temu chcą się lepiej wypozycjonować na tle konkurencji.... Czytaj dalej